muhasebe

Merkez Bankası Düzenlemesinin Temel Hukuki Dayanağı ve Gerekçesi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 18 Eylül 2025 tarihli ve 33021 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ (Sayı: 2025/23), ülkedeki kredi kartı işlemlerinde uygulanabilecek azami akdi ve gecikme faizi oranlarının hesaplama esaslarını değiştirmiştir. Bu düzenleme, 31/10/2020 tarihli ve 31290 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan orijinal Tebliğ’in 4. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan katsayıda indirime gidilmesini kapsamaktadır.

TCMB’nin bu yetkisini kullanmasının temel gerekçesi, finansal istikrarı korumak, aşırı borçlanmayı ve kart kullanıcılarının finansal yükünü hafifletmek olarak değerlendirilmektedir. Özellikle enflasyonist ortamdan kaynaklanan finansman maliyetlerinin yükselme eğilimine karşı proaktif bir adım olarak atılan bu düzenleme, kredi kartı borçlarını öteleyen tüm bireysel ve ticari kart kullanıcılarının maliyet yapısını direkt olarak etkilemektedir. Finansal kurumların, belirlenen azami sınırın üzerinde faiz uygulaması, ilgili mevzuat ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca yasal sorumluluk doğurmaktadır.

1. Azami Faiz Oranlarının Hesaplama Parametresinde Gerçekleşen Değişiklik

Tebliğin 1. maddesi ile, azami faiz oranlarının belirlenmesinde kullanılan kilit parametre, “164” ibaresinin “139” şeklinde değiştirilmesiyle revize edilmiştir. Bu ibarenin değiştirilmesi, faiz oranlarının belirlendiği temel formülasyon üzerinde doğrudan bir indirgeme etkisi yaratmaktadır.

Değişiklik KapsamıEski Parametre DeğeriYeni Parametre DeğeriFinansal Etki
Faiz Hesaplama İbaresindeki Revizyon164139Azami akdi ve gecikme faiz oranlarında düşüş zorunluluğu

Bu parametreler, TCMB’nin uyguladığı politika faiz oranları ile birlikte, kredi kartı işlemlerinde uygulanacak Tu¨rk Lirası (TL) ve yabancı para cinsinden azami akdi faiz oranı ile azami gecikme faiz oranının hesaplanmasında kullanılmaktadır. Parametrenin 164’ten 139’a indirilmesi, bankaların kart borç bakiyesine uygulayabileceği azami marjın daraltılması anlamına gelmekte ve kart hamillerinin borç çevirme maliyetini düşürmektedir.

Akdi ve Gecikme Faiz Oranlarının Farklılaşması

Azami faiz oranlarının iki temel türü bulunmaktadır:

  • Azami Akdi Faiz Oranı: Kredi kartı dönem borcunun tamamının vadesinde ödenmemesi durumunda, asgari ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan borç bakiyesine bir sonraki hesap kesim tarihine kadar uygulanan faizdir. Yeni düzenleme, bu oranın üst sınırını belirlemektedir.
  • Azami Gecikme Faiz Oranı: Asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi durumunda, ödenmeyen asgari tutara uygulanan ceza faizidir. Gecikme faizi oranı, mevzuat gereği azami akdi faiz oranından daha yüksek belirlenmekte ve bu düzenleme her iki oranın da üst limitini aşağıya çekmektedir.

Bu indirim, özellikle ticari faaliyetlerinde kredi kartlarını yoğun kullanan ve likidite yönetimi nedeniyle borç bakiyesi öteleyen işletmelerin Finansman Giderleri üzerindeki baskıyı hafifletme potansiyeli taşımaktadır.

2. İntibak Süreci, Oranların İlanı ve Kesin Uygulama Takvimi

Tebliğe eklenen Gec\c​ici Madde 7 ile, yeni oranların hesaplanması, kamuya ilanı ve bankacılık sistemine entegrasyonu için kesin ve bağlayıcı bir zaman çizelgesi oluşturulmuştur. Bu takvim, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kritik önemdedir.

İntibak ve Uygulama Aşama Tablosu

AşamaTarihHukuki Durum ve İşlem Detayı
Resmî İlan18 Eylül 2025Tebliğ yayımı ve hemen yürürlüğe giriş. Bankaların uyum süreci başlar.
Oranların TCMB’ce Hesaplanıp Duyurulması24 Eylül 2025Değiştirilen 4. madde parametresi çerçevesinde hesaplanan nihai faiz oranları Merkez Bankasınca ilan edilir.
Yeni Oranların Uygulanmaya Başlanması1 Ekim 2025İlan edilen yeni azami faiz oranlarının tüm bankacılık sisteminde kesin ve zorunlu uygulama başlangıç tarihi.

Geçiş Dönemi Faiz Uygulaması

Tebliğ, özellikle Tebliğin yayımı tarihi (18 Eylül 2025) ile yeni oranların uygulama tarihi (1 Ekim 2025) arasındaki kısa geçiş dönemi için de net bir hüküm getirmiştir. Buna göre, 1 Ekim 2025 tarihine kadar olan dönemde, bu maddenin yayımı tarihinden önce yürürlükte olan 4. maddede belirlenen eski oranlar uygulanmaya devam edecektir. Bu hüküm, bankaların sistemlerini yeni oranlara uyarlaması için gereken operasyonel süreyi tanımlamakta ve hukuki belirsizliği ortadan kaldırmaktadır.

Bankaların, bu tarihten itibaren eski oranlar ile faiz tahakkuku yapması, ilgili mevzuata aykırı fiil olarak kabul edilecektir.

3. Mali Müşavirlik ve Kurumsal Finans Yönetimine Yansımalar

Bu faiz indirimi, sadece bireysel tüketiciyi değil, aynı zamanda ticari kredi kartlarını kullanan, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine tabi tüm ticari mükelleflerin mali kayıt ve raporlama süreçlerini de etkilemektedir.

Faiz Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi ve Kontrol Mekanizmaları

Mali Müşavirlerin, Serbest Muhasebecilerin ve şirketlerin finans departmanlarının, Tebliğ ile gelen faiz indirimi sonrasında uyması gereken temel muhasebe ve kontrol gereklilikleri şunlardır:

  1. Dönemsel Kontrol ve Uygunluk: 1 Ekim 2025 sonrasında bankalar tarafından ticari kredi kartlarına uygulanan faiz giderlerinin, TCMB’nin 24 Eylül 2025 tarihinde ilan ettiği yeni azami oranları aşmadığının aylık bazda titizlikle kontrol edilmesi zorunludur.
  2. Dönemsellik İlkesi Uygulaması: Eylül ve Ekim aylarını kapsayan hesap kesim dönemlerinde, 30 Eylu¨l’e kadar olan faiz tahakkuklarının eski orandan, 1 Ekim’den itibaren ise yeni orandan hesaplandığının ve Tek Du¨zen Hesap Planı’na (özellikle 780 Finansman Giderleri hesabına) doğru şekilde işlendiğinin teyit edilmesi. Bu ayrımın doğru yapılmaması, mali tabloların gerçeği yansıtmamasına ve VUK kapsamında eleştiriye açık hale gelmesine neden olabilir.
  3. Haksız Faiz İadesi Süreçleri: Yapılan kontroller neticesinde, bankanın yeni azami oranların üzerinde bir faiz tahakkuk ettirdiğinin tespiti halinde, mükellefin fazla ödenen tutarın iadesi için bankaya yasal itiraz ve başvuru süreçlerinin başlatılması gerekmektedir. Bu, mükellefin hak ve menfaatlerinin korunması adına önemli bir mesleki sorumluluktur.
  4. İç Kontrol Dokümantasyonu: Özellikle yoğun kart kullanan işletmelerde, faiz oranlarındaki bu tür değişikliklere uyum sağlamak amacıyla şirket içi I˙c\c​ Kontrol Prosedu¨rlerinin güncellenmesi ve faiz hesaplamalarının bağımsız doğrulanması için mekanizmaların kurulması tavsiye edilir.

Ticari Kredi Kartı Kullanım Stratejisine Etkisi

Faiz oranlarındaki düşüş, işletmelerin kısa vadeli likidite yönetimi stratejilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Finansman maliyetinin azalması, bazı işletmeler için kısa süreli fon ihtiyacını banka kredisi yerine ticari kredi kartları üzerinden karşılamayı daha cazip hale getirebilir. Mali müşavirlerin bu aşamada, işletmenin borçlanma portföyünü optimize etme konusunda danışmanlık yapması, yeni faiz sınırları dahilindeki risk ve fırsat analizini sunması gerekmektedir.

4. Yürürlük ve İcra Yetkisi

Tebliğ, 3. maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup, hükümlerini 4. maddesi ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütmekle yetkilendirilmiştir. Bu icra yetkisi, TCMB’ye piyasa koşulları gerektirdiğinde azami faiz oranlarında yeniden düzenleme yapma esnekliği tanımaktadır. Bu dinamik mevzuat ortamı, mali profesyonellerin TCMB duyurularını sürekli ve öncelikli olarak takip etmesini zorunlu kılmaktadır.

Nihai Değerlendirme ve Uyum Zorunluluğu

TCMB’nin 1 Ekim 2025 itibarıyla uygulamaya koyacağı bu faiz indirimi, finansal sistemde maliyet disiplinini sağlama ve kart kullanıcılarını koruma amacını taşımaktadır. Bankaların bu tarihe kadar sistemlerini tam olarak yeni oranlara göre ayarlamaları ve faiz uygulamalarını yasal sınırlara çekmeleri, ilgili Kanunlar çerçevesinde yasal bir zorunluluktur. Ticari mükelleflerin mali danışmanları ve muhasebe birimleri, bu zorunluluğun yerine getirildiğini kontrol etmek ve finansal kayıtların doğruluğunu sağlamakla mükelleftir.

Kaynakça

Daha fazlası için…

Benzer Yazılar

Scroll to Top