muhasebe

Hukuki Dayanak ve Vergi Mahremiyetine İlişkin Yetki Çerçevesi

Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından 19 Eylu¨l 2025 tarihli ve 33022 sayılı Resmı^ Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 583), 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK)′nun 5. maddesinin dördüncü fıkrasında tanınan yetkiye istinaden, mükellef bilgilerinin kamuoyuna açıklanmasına dair 2025 yılı uygulama usullerini belirlemektedir. Bu tebliğ, 293 Sıra No′lu Genel Teblig˘​ ile belirlenen genel çerçeveyi güncelleyerek 2025 yılına o¨zgu¨ kriterleri ortaya koymaktadır.

VUK Madde 5, Dördüncü Fıkra Hükmü (Yetki)

Tebliğin 1. maddesi ile atıfta bulunulan ve Bakanlığa açıklama yetkisi veren 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 5. maddesinin do¨rdu¨ncu¨ fıkrası tam metni aşağıdaki gibidir:

“Mükelleflerin vergi tarhına esas olan beyanları, kesinleşen vergi ve cezaları ile vadesi geçtiği halde ödenmemiş bulunan vergi ve ceza miktarları Maliye Bakanlığınca açıklanabilir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini mahalline devredebilir. Ayrıca, kamu görevlilerince yapılan adlî ve idari soruşturmalar ile ilgili olarak talep edilen bilgi ve belgeler ile bankalara, yapacakları vergi tahsiline yönelik bilgiler verilebilir. Bu bilgilerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenledikleri veya kullandıkları vergi inceleme raporuyla tespit olunanların, kanunla kurulmuş mesleki kuruluşlarına ve 3568 sayılı Kanunla kurulan birlik ve meslek odalarına bildirilmesi vergi mahremiyetini ihlal sayılmaz. Bu takdirde kendilerine bilgi verilen kişi ve kurumlar da bu maddede yazılı yasaklara uymak zorundadırlar. Maliye Bakanlığı bilgilerin açıklanmasıyla ilgili usulleri belirlemeye yetkilidir.”

Bu hüküm uyarınca, ikmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyatlar dolayısıyla kesinles\c​en vergi ve cezalar ile vadesi gec\c​tig˘​i halde o¨denmemis\c​ vergi ve cezaların açıklanma usulleri Tebliğ ile belirlenmektedir.

2. 2025 Yılı Açıklamasının Şekli, Tarihleri ve Mükellef Kriterleri

Tebliğin 2. maddesi, 2025 yılında yapılacak açıklamaların takvimini, açıklama eşiğini ve esas alınacak vade tarihlerini detaylı olarak hüküm altına almıştır.

Açıklama Süreçleri ve Tarih Takvimi

Açıklama süreçleri, yerel ilan ve ulusal ilan olmak üzere iki kademede ve kesin tarihler arasında gerçekleştirilecektir:

AşamaTarih Aralığı (Darihleri Dahil)İlan Mecrası
Yerel İlan (Vergi Daireleri)1/12/2025 – 15/12/2025Vergi dairesinin ilan koymaya mahsus yerlerinde asılmak suretiyle
Ulusal İlan (GİB İnternet Sitesi)16/12/2025 – 30/12/2025Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinde

Export to Sheets

Açıklama Kapsamına Alınma Kriterleri ve Borç Eşiği

Mükelleflerin açıklama kapsamına alınabilmesi için karşılaması gereken borc\c​ limitleri ve vade zorunlulukları şunlardır:

  • Borç Eşiği: Açıklama kapsamına, her bir vergi dairesine 5.000.000 TL ve daha fazla borcu olan veya bu tutar ve üzerinde kesinles\c​en vergi ve cezası bulunan mükelleflerin alınması uygun görülmüştür.
  • Vade ve Kesinleşme Tarihleri:
    • 31/12/2024 tarihi itibarıyla vadesi geldiği halde, 27/11/2025 tarihi itibarıyla o¨denmemis\c​ bulunan ve 293 Sıra No′lu Genel Teblig˘​ ile açıklama kapsamına alınan vergi ve cezalar.
    • 1/6/2024 – 31/5/2025 tarihleri arasında kesinles\c​en tarhiyatlar.

Listelerin Düzenlenmesi ve GİB’e Gönderilme Usulleri

Listelerin hazırlanması ve gönderilmesi usulleri, 293 Sıra No′lu Genel Teblig˘​ ile belirlenen esaslara tabidir. Ancak, Defterdarlıkların listeleri elektronik ortamda gönderecekleri adresler bakımından aşağıdaki zorunluluklar geçerlidir:

  • Liste Türü I-A: 293 Sıra No′lu Genel Teblig˘​’in (I-A) bölümüne göre hazırlanan listelerin, Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Yo¨netimi Daire Bas\c​kanlıg˘​ı (IV)’e resmi yazı ekinde elektronik ortamda gönderilmesi.
  • Liste Türü I-B: 293 Sıra No′lu Genel Teblig˘​’in (I-B) bölümüne göre hazırlanan listelerin, Gelir İdaresi Başkanlığı Tahsilat ve I˙htilaflı I˙s\c​ler Daire Bas\c​kanlıg˘​ına resmi yazı ekinde elektronik ortamda gönderilmesi.

Tahsil Kabiliyeti Olmayan Alacakların Açıklanma Zorunluluğu

Tebliğin 2. maddesinin (d) bendi uyarınca, 293 Sıra No′lu Genel Teblig˘​’in (I-B) bölümüne göre hazırlanan listelerin “Açıklama” sütununda, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulu¨ Hakkında Kanunda tanımlanan şekilde “tahsil\ edilemeyen” veya “tahsil\ edilemeyeceği\ anlaşılan” alacaklara, ilave olarak şu ifadenin yer verilmesi uygun görülmüştür: “Alacağın\ tahsil\ kabiliyeti\ bulunmamaktadır.”

3. Açıklama Kapsamına Alınmayacak İstisnai Alacak Türleri

Tebliğin 3. maddesi, kamu yararı ve sosyal düzenlemeler kapsamında, belirli alacakların açıklama listelerinin dışında tutulmasını hükme bağlamaktadır.

Yapılandırma Kanunları Kapsamındaki Devam Eden Borçlar

Aşağıdaki Kanunlar hükümlerine göre yapılandırılması devam eden alacaklar, açıklama kapsamına alınmayacaktır:

  • 6552 sayılı I˙s\c​ Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hu¨kmu¨nde Kararnamelerde Deg˘​is\c​iklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun gec\c​ici 2. maddesinin birinci fıkrası kapsamında yapılandırılan alacaklar.
  • 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına I˙lis\c​kin Kanun hükümlerine göre yapılandırılması devam eden alacaklar.
  • 7020 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hu¨kmu¨nde Kararnamede Deg˘​is\c​iklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında yapılandırılması devam eden alacaklar.
  • 7143 sayılı Vergi ve Dig˘​er Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Deg˘​is\c​iklik Yapılmasına I˙lis\c​kin Kanun kapsamında yapılandırılması devam eden alacaklar.
  • 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Deg˘​is\c​iklik Yapılması Hakkında Kanuna göre yapılandırılması devam eden alacaklar.
  • 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Deg˘​is\c​iklik Yapılmasına I˙lis\c​kin Kanuna göre yapılandırılması devam eden alacaklar.
  • 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Deg˘​is\c​iklik Yapılmasına Dair Kanuna göre yapılandırılması devam eden alacaklar.

Mahalli İdarelere İlişkin İstisnalar

Mahalli idarelerin ve bağlı kuruluşlarının belirli dönemlere ait alacakları da açıklama kapsamı dışında tutulmuştur:

  • 5216 sayılı Bu¨yu¨ks\c​ehir Belediyesi Kanununun gec\c​ici 3. maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanununun gec\c​ici 5. maddesi kapsamında yaptıkları takas ve mahsuba ilişkin başvuruları kabul edilen bu¨yu¨ks\c​ehir belediyeleri/belediyelerden ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin %50’sinden fazlası büyükşehir belediyelerine/belediyelere ait şirketlerden vadesi 31/12/2004 tarihi ve o¨ncesine rastlayan alacaklar.
  • 5216 sayılı Kanunun gec\c​ici 3. maddesi kapsamında daha önce uzlaşmaya girmemiş olan bu¨yu¨ks\c​ehir belediyeleri ve bag˘​lı idareleri ile u¨yeleri belediyelerden olus\c​an mahalli idare birliklerinden 6111 sayılı Kanunun 167. maddesine istinaden başvuruda bulunmuş olanlara ait vadesi 31/12/2004 tarihi ve o¨ncesine rastlayan alacaklar.

Mücbir Sebep Hali İstisnası

6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle 213 sayılı Kanunun 15. maddesine göre ilan edilen mu¨cbir sebep hali 180 sayılı Vergi Usul Kanunu Sirku¨leri kapsamında devam\ eden\ mükelleflerin gerek bu yerlerdeki vergi dairelerine gerekse u¨lke genelindeki dig˘​er vergi dairelerine olan kesinles\c​mis\c​ vergi ve cezaları ile borc\c​ları açıklama kapsamına alınmayacaktır. Bu, depremden etkilenen mükelleflere sağlanan önemli bir yasal korumadır.

4. Yürürlük ve Uygulama Zorunluluğu

Tebliğin 4. maddesi ile yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği, 5. maddesi ile de hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı’nın yürüteceği belirtilmiştir.

VUK Genel Teblig˘​i (Sıra No: 583), 5.000.000 TL ve üzeri borcu olan mükellefler için 1 Aralık 2025 tarihinden itibaren başlayacak olan ilan süreçleri açısından kesinlik taşımaktadır. Mükelleflerin, 27 Kasım 2025 tarihine kadar borçlarını kapatarak, yapılandırmaya başvurarak veya yapılandırmayı sürdürerek listelere dahil edilmeme zorunluluğunu yerine getirmeleri gerekmektedir. Mali profesyonellerin, bu süre zarfında müvekkillerinin mali durumunu kritik eşik (5 Milyon TL) ve vade (31/12/2024) kriterlerine göre sürekli olarak değerlendirmeleri zorunludur.

Kaynakça

Daha fazlası için…

Benzer Yazılar

Scroll to Top