YETKİLİ DENETÇİ KAPSAMI GENİŞLİYOR
Ankara, 27 Ekim 2025 – Ticaret Bakanlığı, kooperatifçilik sektöründe şeffaflığı ve profesyonelliği artırmayı hedefleyen yeni bir düzenlemeyi Resmî Gazete aracılığıyla kamuoyuna duyurdu. 17 Ekim 2025 tarihli ve 33050 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik, iki temel alanda önemli değişiklikler yaparak kooperatif denetim mekanizmasını güncelledi.
Bu değişiklikler, kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının (birlik, merkez birliği) finansal yapısını yakından ilgilendiren ödeme oranlarını yeniden belirlerken, sektördeki tecrübeli denetim personelinin dış denetçi olarak yetkilendirilme süreçlerini kolaylaştırmaktadır. Yönetmelik, kooperatif hareketinin mali disiplinini sağlamlaştırmayı ve denetim alanındaki uzman kaynağını etkin kullanmayı amaçlamaktadır.
Denetim Giderlerine İlişkin Ödeme Oranında Revizyon
Yapılan ilk ve önemli değişiklik, kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının denetim giderlerine ilişkin ödeme yükümlülüğünü hafifletmektedir. Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ve denetim giderlerinin hesaplanmasında kullanılan oran, “1/30’u” ibaresinden “1/35’i” ibaresi şeklinde değiştirilmiştir.
1. Kooperatif Maliyetleri Üzerindeki Etkisi
Bu düzenleme ile birlikte, kooperatiflerin yıllık bütçelerinde denetim hizmetleri için ayırmaları gereken pay, oransal olarak düşürülmüştür. Oranın 30’da 1’den 35’te 1’e çekilmesi, özellikle büyük bütçeli kooperatifler ve üst kuruluşlar için denetim maliyetlerinde nispi bir rahatlama sağlayacaktır. Ticaret Bakanlığı bu adımla, kooperatiflerin mali yükünü dengelemeyi ve denetim kalitesinden ödün vermeksizin sürdürülebilirliklerini desteklemeyi hedeflemektedir. Kooperatif yönetimlerinin, bütçe planlamalarını bu yeni orana göre güncellemeleri gerekmektedir.
Tecrübeli Denetçilere Dış Denetçi Olma Kolaylığı
Yönetmelik değişikliğinin ikinci ve kritik kısmı, sektördeki tecrübeli denetim personelinin dış denetçi havuzuna katılımını kolaylaştıran Geçici Madde 2’nin yeniden düzenlenmesidir. Bu değişiklik, uzun yıllar kooperatif ve birliklerde fiilen denetim görevini icra etmiş, ancak mevcut Yönetmelik şartlarına tam olarak uyamayan uzmanlar için önemli bir fırsat sunmaktadır.
1. Yetkilendirme Şartlarının Esnekleştirilmesi
Yeniden düzenlenen Geçici Madde 2, 1/2/2022 tarihi itibarıyla birlik/merkez birliğinde en az on yıl müfettiş, kontrolör veya denetçi olarak denetim görevi yapmış olan kişilerin dış denetçi olarak yetkilendirilme yolunu açmaktadır. Bu tecrübeli personelin dış denetim yapabilmesi için:
- Eğitim Şartı: En az 4 yıllık yükseköğretim mezunu olmaları,
- Nitelikler: Yönetmeliğin 16. maddesindeki genel nitelikleri taşımaları,
- Zorunlu Eğitim: Yönetmeliğin 17. madde hükümleri kapsamında öngörülen dış denetçi eğitimini tamamlamış olmaları şarttır.
Bu düzenleme ile, kooperatifçilik alanında saha tecrübesi yüksek olan ve denetim kültürüne hâkim profesyonellerin, dış denetim yetkisini alarak sektörün denetim kalitesine katkı sağlaması amaçlanmıştır. On yıllık deneyim şartını sağlayan bu kişilerin, sadece teknik eğitimlerini tamamlayarak sertifikasyon sürecine dahil olmaları yeterli görülmüştür.
Yönetmeliğin Ticaret Hayatına Etkisi
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan bu değişiklikler, kooperatifçilik sektöründe iki önemli dinamizmi güçlendirecektir:
- Mali Disiplin ve Verimlilik: Denetim maliyetlerindeki rölatif azalma, kooperatiflerin operasyonel verimliliğine dolaylı yoldan katkı sağlayabilir.
- Kurumsal Kapasitenin Gelişimi: Deneyimli personelin dış denetçi olarak sisteme entegrasyonu, kooperatif denetimindeki uzmanlık ve kurumsallık seviyesini yükseltecektir.
Kooperatif yönetimleri ve üst kuruluşları, Yönetmeliğin Resmi Gazete’de yayımı ile birlikte yürürlüğe giren bu yeni hükümlere derhal uyum sağlamalıdır. Özellikle tecrübeli denetim personelinin, dış denetçi unvanını alabilmek için belirlenen eğitim ve başvuru süreçlerini gecikmeksizin takip etmesi, sektördeki denetçi ihtiyacını karşılamak adına kritik önem taşımaktadır. Ticaret Bakanlığı, kooperatiflerin sürdürülebilirliğini destekleyici, dengeli ve profesyonel bir denetim mekanizması oluşturma vizyonunu bu güncellemelerle pekiştirmektedir.