muhasebe

Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (2025/16) ile Kooperatifçilik Alanında Yeni Vizyon

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı (2025-2029) konulu 2025/16 Sayılı Genelge, 20 Eylül 2025 tarihli ve 33023 sayılı Resmî Gazete‘de ilan edilerek yürürlüğe girmiştir. Bu Genelge, kooperatifçilik sektörünün mevcut potansiyelini maksimize etmek, ulusal kalkınmaya katkısını artırmak ve sektördeki yapısal sorunlara sistematik çözümler getirmek amacıyla hazırlanmıştır. Strateji ve Eylem Planı, kooperatifçilik alanında 2029 yılına kadar izlenecek yol haritasını, temel politikaları ve somut uygulama adımlarını resmi bir zemine oturtmaktadır.

Genelgenin temel hedefi, kooperatiflerin sürdürülebilirlik, rekabet edebilirlik ve kurumsal yönetişim standartlarını yükselterek ekonomik ve sosyal fayda üreten etkin bir model haline gelmesini sağlamaktır. Bu kapsamda belirlenen plan, ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler ve kooperatifçilik paydaşları için bağlayıcı hükümler içermektedir.

1. Stratejik Vizyon: Kooperatifçiliğin Çok Boyutlu Gelişim Eksenleri

Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi (2025-2029), kooperatifçilik sisteminin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve çevresel boyutlarda da güçlenmesini sağlayacak beş temel stratejik alana odaklanmaktadır. Bu stratejik alanlar, sektörün modernizasyonunu ve küresel eğilimlere uyumunu sağlamayı amaçlamaktadır.

Stratejik AlanTemel Politika HedefiBeklenen Etkisi ve Kazanımı
Yönetişim ve Kurumsal KapasiteKooperatiflerin iç denetim, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin güçlendirilmesi.Kurumsal risk yönetiminin geliştirilmesi ve ortaklar arasında güvenin tesisi.
Finansal Erişim ve Öz Kaynak YapısıKooperatiflerin bankacılık ve teşvik sistemlerinden etkin yararlanması, risk sermayesi ve fon erişiminin kolaylaştırılması.Yeni yatırım yapma kapasitesinin artırılması ve finansal bağımsızlığın pekiştirilmesi.
Eğitim, İnsan Kaynağı ve FarkındalıkKooperatifçilik bilincinin yaygınlaştırılması; kadın, genç ve dezavantajlı grupların katılımcılığının artırılması.Nitelikli yönetici ve uzman personel yetiştirilmesi, sosyal kapsayıcılığın sağlanması.
Pazarlama, Markalaşma ve DijitalleşmeKooperatif ürünlerinin ulusal ve uluslararası pazarlara entegrasyonu ve e-ticaret platformlarının etkin kullanımı.Kooperatiflerin ihracat potansiyelinin yükseltilmesi ve aracı maliyetlerinin düşürülmesi.
Mevzuat ve İdari YapılanmaKooperatifçilik Kanunu ve ilgili ikincil mevzuatın sadeleştirilmesi, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi.Yasal ve idari süreçlerin kolaylaştırılması, sektördeki bürokratik yükün azaltılması.

Bu eksenler, kooperatiflerin sadece yerel düzeyde değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel tedarik zincirlerinde de etkin bir oyuncu olmasını sağlayacak yapısal dönüşümü hedeflemektedir.

2. Eylem Planı Uygulama Zorunluluğu ve Kurumlar Arası Koordinasyon

Genelge, belirlenen stratejik hedeflerin 2025-2029 döneminde somutlaştırılması için gerekli olan Eylem Planı’nın uygulanmasında ilgili tüm kurumların görev ve sorumluluklarını kesin olarak belirlemektedir. Bu planın başarılı bir şekilde yürütülmesinden ana koordinatör olarak Ticaret Bakanlığı sorumlu tutulmuştur.

Sorumluluk Dağılımı ve Kritik Görevler

Eylem Planı’nda yer alan her bir faaliyet, bir ana sorumlu kurum ve birden fazla işbirliği kurumu tarafından takip edilecektir. Bu sorumluluk dağılımında öne çıkan görevler ve ilgili kurumlar şunlardır:

  • Hazine ve Maliye Bakanlığı: Kooperatiflerin finansmana erişimini desteklemek üzere kredi garanti fonu mekanizmalarının gözden geçirilmesi ve kooperatiflere yönelik vergi teşviklerinin etkinliğinin artırılması eylemlerinden sorumludur. Bu, kooperatiflerin yatırım ve büyüme sermayesine ulaşımını kolaylaştıracaktır.
  • Tarım ve Orman Bakanlığı: Tarım ve tarımsal kalkınma kooperatiflerinin üretim planlamasına uyumu, ürün kalitesinin artırılması ve modern depolama/lojistik altyapılarının kurulması projelerini yürütmekle yükümlüdür.
  • Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Özellikle imalat ve hizmet sektöründeki kooperatiflerin KOBİ desteklerinden daha fazla yararlanmasını sağlamak, teknoloji tabanlı kooperatiflerin kurulmasını teşvik etmek ve Ar-Ge projelerine yönlendirmek.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: İşçi ve emek kooperatiflerinin yasal çerçevesini güçlendirmek ve kooperatiflerin sosyal güvenlik yükümlülükleri konusunda rehberlik sağlamak.
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı: Turizm ve sanat kooperatiflerinin bölgesel kalkınmadaki rolünü artıracak, coğrafi işaretli ürünlerin pazarlanmasına kooperatifler aracılığıyla destek sağlamak.

İzleme, Değerlendirme ve Raporlama Mekanizması

Eylem Planı’nın izleme ve değerlendirme süreci, Genelge ile katı kurallara bağlanmıştır. Sorumlu kurumlar, belirlenen performans göstergeleri ve hedef tarihler doğrultusunda gerçekleştirdikleri ilerlemeleri, belirli periyotlarla Ticaret Bakanlığı’na raporlamakla yükümlüdür. Ticaret Bakanlığı, tüm sektör verilerini konsolide ederek, Eylem Planı’nın genel performansını gösteren kapsamlı raporları düzenli olarak Cumhurbaşkanlığına sunacaktır. Bu süreç, hedeflerden sapmaların erken tespitini ve gerekli düzeltici aksiyonların hızla alınmasını temin etmeyi amaçlamaktadır.

3. Kurumsal Yönetişim ve Dijitalleşme ile Sektörde Şeffaflık

Stratejinin en önemli yapısal ayaklarından biri, kooperatiflerde yüksek kurumsal yönetişim standartlarının tesisi ve dijitalleşme süreçlerinin hızlandırılmasıdır. Bu, kooperatiflerin ulusal ve uluslararası finansal kuruluşlar nezdindeki güvenilirliğini artıracaktır.

Kooperatif Bilgi Sistemleri ve Dijital Entegrasyon

Eylem Planı, kooperatiflerin idari ve finansal süreçlerini dijitalleştiren “E-Kooperatif” platformunun etkin kullanımını zorunlu kılmaktadır. Bu platform, ortak kayıtlarının tutulması, genel kurul süreçlerinin yönetimi, denetim raporlarının sunulması ve şeffaflık yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gibi kritik fonksiyonları tek bir merkezde toplamayı hedeflemektedir. Dijitalleşme, kağıt tabanlı işlemleri en aza indirerek hem maliyetleri düşürecek hem de karar alma süreçlerinin hızını artıracaktır.

Finansal Okuryazarlık ve Denetim Kapasitesinin Güçlendirilmesi

Strateji, kooperatif yöneticilerinin ve denetçilerinin finansal okuryazarlık seviyelerini yükseltmeyi amaçlayan zorunlu eğitim programlarını içermektedir. Ayrıca, Bağımsız Dış Denetim mekanizmalarının kooperatiflerde yaygınlaştırılması ve denetim raporlama standartlarının uluslararası normlara uygun hale getirilmesi hedeflenmektedir. Bu, özellikle büyük ve karmaşık ekonomik faaliyeti olan kooperatiflerde hata ve suistimal riskini minimize edecektir.

4. Sosyal Etki ve Kooperatifçiliğin Toplumsal Kapsayıcılığı

Strateji, kooperatiflerin ekonomik büyümenin ötesinde, toplumsal kalkınmaya ve sosyal kapsayıcılığa katkısını artırmayı amaçlayan sosyal hedefleri de kapsamaktadır.

Kadın ve Genç Kooperatifçiliğinin Desteklenmesi

Eylem Planı, kadın kooperatifleri ve gençlerin kurduğu kooperatifler için pozitif ayrımcılık sağlayan özel finansal destekler ve hibe programları oluşturmayı öngörmektedir. Bu kooperatiflerin, kurulma aşamasından pazara erişim aşamasına kadar mentorluk ve teknik destek alması sağlanacaktır. Bu stratejik adım, özellikle kırsal kesimde ve yerel ekonomilerde kadın ve genç girişimciliğini güçlendirecektir.

Sektörler Arası İşbirliği ve Birlikler

Kooperatiflerin ölçek ekonomisine ulaşması ve pazarda etkinliğini artırması amacıyla, kooperatif üst kuruluşları (birlikler ve merkez birlikleri) arasındaki işbirliğini ve koordinasyonu artırıcı mekanizmalar kurulacaktır. Birliklerin, üyelerine yönelik hukuki, teknik ve finansal danışmanlık hizmetlerini geliştirme kapasiteleri desteklenecektir.

Uygulama Zorunluluğu ve Genelgenin Bağlayıcılığı

2025/16 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan tüm hedeflerin, eylemlerin ve sorumlulukların, ilgili bütün kamu kurum ve kuruluşları tarafından eksiksiz ve ivedilikle yerine getirilmesini zorunlu kılmaktadır. Planın uygulanmasında yaşanabilecek ihtilaflar ve uygulama sorunları, Ticaret Bakanlığı’nın koordinasyonunda çözüme kavuşturulacaktır. Bu Strateji Belgesi, kooperatifçiliğin Türk ekonomisindeki rolünü yeniden tanımlayan, 2029 yılına uzanan kapsamlı ve bağlayıcı bir kurumsal taahhüttür.

Kaynakça

Daha fazlası için…

Scroll to Top