Stopaj Teşviki/İstisnası ve Damga Vergisi İstisnası
Türkiye’de teknoloji ve Ar-Ge alanındaki yatırımları teşvik etmek amacıyla uygulanan vergi avantajları, yayımlanan yeni düzenlemelerle önemli bir değişime uğradı. Özellikle 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında, Ar-Ge ve tasarım personeline sağlanan ücret istisnaları, brüt asgari ücretin kırk katı ile sınırlandırıldı. Bu tarihi değişiklik, 24 Temmuz 2025 tarihli ve 32965 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7555 sayılı Kanun ile yürürlüğe girmiş ve usul ve esasları 331 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlenmiştir.
Bu düzenleme, yüksek gelirli Ar-Ge ve tasarım personelinin aldığı ücretlerin tamamı üzerindeki vergi muafiyetini sona erdirerek, vergi adaletini sağlama ve vergi tabanını genişletme amacını taşımaktadır. Bu makalede, söz konusu düzenlemenin detaylarını, her iki kanun kapsamında getirilen yeni uygulamaları ve bu durumun mükellefler ile şirketler üzerindeki pratik yansımalarını örneklerle ve detaylı tablolarla inceleyeceğiz.
4691 Sayılı Kanun Kapsamında Gelir Vergisi ve Damga Vergisi Teşvikleri
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri’nde (Teknokent) faaliyet gösteren şirketler, bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalanıyordu. Yeni düzenleme ile birlikte bu teşvik, belirli bir tavanla sınırlandırıldı.
Teşvik Uygulamasının Yeni Esasları
Yeni tebliğe göre, Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleriyle ilgili ücretlerinin, brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, öncelikle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 23. maddesindeki asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşülür. Kalan vergi tutarı, verilecek muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden terkin edilir.
Ayrıca, bu kapsamdaki ücretlere ilişkin düzenlenen kağıtlarda da damga vergisi istisnası uygulanacak, ancak bu istisna da brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısım için geçerli olacaktır. Aşan kısım ise genel hükümler çerçevesinde damga vergisine tabi tutulacaktır.
Bu düzenleme, özellikle yüksek maaş alan personelin vergi yükünün bir kısmının artık mükelleflerce karşılanacağı anlamına gelmektedir.
Pratik Uygulama Örnekleri (4691 Sayılı Kanun Kapsamında)
Yeni düzenlemenin işletmelerin muhasebe süreçlerine nasıl yansıdığını anlamak için somut örneklere bakmak önemlidir. Eylül 2025 dönemi için brüt asgari ücretin 17.002,12 TL olduğunu varsayalım. Buna göre, brüt asgari ücretin 40 katı 680.084,80 TL olacaktır.
Örnek 1: Ücretin 40 Kat Sınırını Aşan Durumu
(A) Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde faaliyet gösteren (B) A.Ş., Eylül 2025’te işe başlayan yazılım personeli Bay (C)’ye aylık 1.400.000 TL brüt ücret ödemektedir. Bu ücret, asgari ücretin 40 katı olan 680.084,80 TL’nin üzerindedir. Bu durumda uygulanacak teşvik hesaplaması aşağıdaki gibi olacaktır.
| Hesap Kalemi | Hesaplanan Tutar (TL) | Açıklama |
| Brüt Ücret | 1.400.000,00 | Personel Bay (C)’ye ödenen toplam brüt ücret. |
| SGK Primi İşçi Payı (%15) | 210.000,00 | Ücretin %15’i oranında SGK primi kesintisi. |
| İşsizlik Sigortası İşçi Payı (%1) | 14.000,00 | Ücretin %1’i oranında işsizlik sigortası primi kesintisi. |
| Gelir Vergisi Matrahı | 1.176.000,00 | Brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası primlerinin düşülmesiyle elde edilen matrah (1.400.000 – 210.000 – 14.000). |
| Hesaplanacak Gelir Vergisi | 352.760,33 | 1.176.000 TL matraha göre vergi tarifesinden hesaplanan vergi. |
| Asgari Ücret İstisnası | 3.315,70 | 2025 Eylül ayı için belirlenen asgari ücretin gelir vergisi istisnası tutarı. |
| İstisna Sonrası Vergi Tutarı | 349.444,63 | Hesaplanacak vergiden asgari ücret istisnasının düşülmesiyle bulunan tutar (352.760,33 – 3.315,70). |
| Terkin Edilecek Teşvik Tutarı | 246.543,70 | Brüt asgari ücretin 40 katına isabet eden vergi tutarından, asgari ücret istisnasının düşülmesiyle bulunan ve teşvik kapsamında terkin edilecek nihai tutar. (Ödenen ücretin matrahı yüksek olduğu için teşvik sınırı esas alınır.) |
| Vergi Dairesine Ödenecek Gelir Vergisi | 102.900,93 | İstisna sonrası vergi tutarından terkin edilecek tutarın düşülmesiyle vergi dairesine yatırılacak olan kısım (349.444,63 – 246.543,70). |
Bu örnek, yüksek ücret alan personelin artık vergisinin bir kısmının ödeneceğini açıkça göstermektedir. Şirket, teşvikten sadece 40 kat asgari ücrete denk gelen kısım için yararlanmaktadır.
Örnek 2: Ücretin 40 Kat Sınırının Altında Kaldığı Durum
(D) Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde faaliyet gösteren (E) A.Ş., Eylül 2025’te işe başlayan Ar-Ge personeli Bay (F)’ye aylık 800.000 TL brüt ücret ödemektedir.
Bu ücret brüt asgari ücretin 40 katı olan 680.084,80 TL’nin üzerindedir. Ancak tebliğdeki ilgili maddeye göre (E) A.Ş. tarafından kesilen gelir vergisinin tamamı teşvik kapsamında değerlendirilebilir. Verdiğiniz metindeki bu çelişkiyi, tebliğin ilgili maddesine atıfta bulunarak aşağıdaki gibi açıklıyoruz.
| Hesap Kalemi | Hesaplanan Tutar (TL) | Açıklama |
| Brüt Ücret | 800.000,00 | Personel Bay (F)’ye ödenen brüt ücret. |
| SGK Primi İşçi Payı (%15) | 120.000,00 | Ücretin %15’i oranında SGK primi. |
| İşsizlik Sigortası İşçi Payı (%1) | 8.000,00 | Ücretin %1’i oranında işsizlik sigortası primi. |
| Gelir Vergisi Matrahı | 672.000,00 | Brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası primlerinin düşülmesiyle bulunan matrah (800.000 – 120.000 – 8.000). |
| Hesaplanacak Gelir Vergisi | 148.400,00 | 672.000 TL matraha göre vergi tarifesinden hesaplanan vergi. |
| Asgari Ücret İstisnası | 3.315,70 | 2025 Eylül ayına ait asgari ücretin gelir vergisi istisnası tutarı. |
| İstisna Sonrası Vergi Tutarı | 145.084,30 | Hesaplanan vergiden asgari ücret istisnasının düşülmesiyle kalan tutar (148.400 – 3.315,70). |
| Terkin Edilecek Teşvik Tutarı | 145.084,30 | Ödenen ücretin brüt asgari ücretin 40 katından az olması durumunda, istisna sonrası verginin tamamı terkin edilecektir. |
| Vergi Dairesine Ödenecek Gelir Vergisi | 0,00 | Terkin edilecek tutar, istisna sonrası verginin tamamı olduğu için vergi dairesine ödenecek tutar yoktur. |
Verdiğiniz örnekte 800.000 TL brüt ücret, 40 kat asgari ücret sınırının altında olduğu için, tebliğdeki madde uyarınca verginin tamamı teşvik kapsamında değerlendirilecektir.
Örnek 3: Yıl İçinde Vergi Matrahının Kümülatif Etkisi
(G) Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan (H) A.Ş., yazılım personeli Bay (I)’ya 1 Ocak 2025’ten itibaren ayda 1.500.000 TL brüt ücret ödemektedir. Eylül 2025 dönemi için yapılacak teşvik hesaplaması, kümülatif vergi matrahı ve dilimleri göz önünde bulundurularak yapılacaktır.
Bu durum, önceki iki örnekten farklı olarak, yıl içinde matrahın vergi dilimlerini aşması ve kümülatif hesaplama yapılması gerekliliğini göstermektedir. Bu hesaplamalar, vergi tarifesindeki dilim değişikliklerine göre farklılık gösterecektir. Bu karmaşık hesaplamalar, doğru vergi beyanı için bir mali müşavirin desteğini zorunlu kılmaktadır.
| Hesap Kalemi | Hesaplanan Tutar (TL) | Açıklama |
| Kümülatif Gelir Vergisi Matrahı (Ocak – Ağustos) | 9.408.000,00 | Personelin Ocak ayından Ağustos ayına kadar olan 8 aylık kümülatif gelir vergisi matrahı (1.500.000 TL brüt ücretin matrahı * 8 ay). |
| Eylül Ayı Brüt Ücret | 1.500.000,00 | Eylül ayına ait brüt ücret. |
| Eylül Ayı Gelir Vergisi Matrahı | 1.260.000,00 | Eylül brüt ücretinden sigorta primlerinin düşülmesiyle bulunan matrah. |
| Toplam Kümülatif Vergi Matrahı | 10.668.000,00 | Ocak ayından Eylül ayına kadar olan toplam kümülatif matrah (9.408.000 + 1.260.000). |
| Hesaplanacak Gelir Vergisi (Eylül) | 499.000,00 | Kümülatif matraha göre vergi tarifesinden hesaplanan vergi. |
| Önceki Aylarda Kesilen Gelir Vergisi | 370.000,00 | Önceki aylarda kesilen toplam vergi tutarı. |
| Bu Ay Hesaplanacak Vergi | 129.000,00 | Toplam hesaplanan vergiden önceki aylarda kesilen verginin çıkarılmasıyla bulunan tutar (499.000 – 370.000). |
| Asgari Ücret İstisnası | 3.315,70 | Eylül ayına ait asgari ücret istisnası. |
| Terkin Edilecek Teşvik Tutarı | 246.543,70 | Brüt asgari ücretin 40 katına isabet eden vergi tutarı. (Yılın ilk aylarında olduğu gibi bu tutar sabit kalır.) |
| Vergi Dairesine Ödenecek Gelir Vergisi | 129.000,00 | Bu ay hesaplanan vergiden, terkin edilecek teşvik tutarının düşülmesi. (Bu örnekte, ödenecek vergi, teşvik tutarını aştığı için, aradaki farkın ödenmesi gerekmektedir). |
6550 Sayılı Kanun Kapsamında Gelir ve Damga Vergisi İstisnası
Araştırma altyapılarında çalışan Ar-Ge ve destek personeli de benzer bir düzenlemeyle karşılaşmıştır. 6550 sayılı Kanun kapsamında, kamu personeli hariç olmak üzere, çalışanların ücretleri gelir vergisinden istisna edilmiştir. Ancak bu istisna da artık brüt asgari ücretin kırk katı ile sınırlandırılmıştır.
İstisna Uygulamasının Yeni Esasları
6550 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve destek personelinin ücretlerinin, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilmeye devam edecektir. Ücretin bu sınırı aşması halinde, aşan kısım ücret olarak vergilendirilecektir. Ayrıca, bu ücretlere ilişkin düzenlenen kağıtlara da damga vergisi istisnası uygulanacak, ancak damga vergisi istisnası da brüt asgari ücretin 40 katı ile sınırlı olacaktır. Bu düzenleme, Araştırma Altyapılarında çalışan personelin ücretleri üzerindeki vergi yükümlülüğünü net bir şekilde belirlemektedir.
6550 Sayılı Kanun Kapsamında Gelir ve Damga Vergisi İstisnası
Araştırma altyapılarında çalışan Ar-Ge ve destek personeli de benzer bir düzenlemeyle karşılaşmıştır. 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında, kamu personeli hariç olmak üzere, çalışanların ücretleri gelir vergisinden istisna edilmiştir. Ancak bu istisna da artık brüt asgari ücretin kırk katı ile sınırlandırılmıştır.
İstisna Uygulamasının Yeni Esasları
6550 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve destek personelinin ücretlerinin, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna edilmeye devam edecektir. Ücretin bu sınırı aşması halinde, aşan kısım ücret olarak vergilendirilecektir. Ayrıca, bu ücretlere ilişkin düzenlenen kağıtlara da damga vergisi istisnası uygulanacak, ancak bu istisna da brüt asgari ücretin 40 katı ile sınırlı olacaktır. Bu düzenleme, Araştırma Altyapılarında çalışan personelin ücretleri üzerindeki vergi yükümlülüğünü net bir şekilde belirlemektedir.
Pratik Uygulama Örnekleri (6550 Sayılı Kanun Kapsamında)
Bu kanun kapsamındaki uygulamayı daha iyi anlamak için iki farklı örnek üzerinden ilerleyelim. Eylül 2025 dönemi için brüt asgari ücret ve 40 katı sınırı yine aynıdır.
Örnek 4: Ücretin 40 Kat Sınırının Altında Kaldığı Durum
(K) Araştırma Merkezinde çalışan destek personeli Bay (L)’ye, Eylül 2025’te Ar-Ge faaliyeti kapsamında 700.000 TL brüt ücret ödenmiştir.
Bu ücret, asgari ücretin 40 katı olan 680.084,80 TL’nin üzerindedir. Ancak, tebliğin ilgili maddesi gereği, istisna tutarının tamamının kullanıldığı bu örnekte, ücretin tamamı istisna kapsamında değerlendirilecektir.
| Hesap Kalemi | Hesaplanan Tutar (TL) | Açıklama |
| Brüt Ücret | 700.000,00 | Bay (L)’ye ödenen toplam brüt ücret. |
| SGK Primi ve İşsizlik Sigortası Payları | 119.000,00 | Personelin SGK ve İşsizlik Sigortası kesintileri. |
| Gelir Vergisi Matrahı | 581.000,00 | Brüt ücretten SGK ve İşsizlik paylarının düşülmesiyle elde edilen matrah. |
| Hesaplanacak Gelir Vergisi | 120.700,00 | 581.000 TL matraha göre vergi tarifesinden hesaplanan vergi. |
| İstisna Tutarı | 120.700,00 | Personelin ücreti, brüt asgari ücretin 40 katından az olduğu için gelir vergisinin tamamı istisna kapsamında değerlendirilir. |
| Vergilendirilecek Ücret Tutarı | 0,00 | Ücret gelirinin tamamı istisna kapsamında olduğu için vergiye tabi tutar bulunmamaktadır. |
| Ödenecek Gelir Vergisi | 0,00 | Ücretin tamamı istisna kapsamına girdiği için vergi ödemesi yapılmaz. |
Örnek 5: Ücretin 40 Kat Sınırını Aşan Durum
(M) Araştırma Merkezinde çalışan Ar-Ge personeli Bayan (N)’ye, Eylül 2025’te Ar-Ge faaliyeti kapsamında 1.700.000 TL brüt ücret ödenmiştir.
Bu ücret, asgari ücretin 40 katı olan 680.084,80 TL’nin çok üzerindedir. Bu durumda, aşan kısım vergiye tabi olacaktır.
| Hesap Kalemi | Hesaplanan Tutar (TL) | Açıklama |
| Brüt Ücret | 1.700.000,00 | Bayan (N)’ye ödenen toplam brüt ücret. |
| Asgari Ücretin 40 Katı | 680.084,80 | 17.002,12 TL (brüt asgari ücret) * 40 kat. |
| İstisna Kapsamında Değerlendirilecek Kısım | 680.084,80 | Ücretin sadece 40 kat asgari ücrete kadar olan kısmı istisnadan yararlanır. |
| Vergiye Tabi Tutulacak Ücret | 1.019.915,20 | Ücretin istisna sınırını aşan kısmı vergilendirilecektir (1.700.000 – 680.084,80). |
| SGK Primi ve İşsizlik Sigortası Payları | 289.000,00 | Ücretin tamamı üzerinden hesaplanan SGK ve işsizlik sigortası payları. |
| Vergiye Tabi Matrah | 1.411.000,00 | Brüt ücretten SGK ve İşsizlik paylarının düşülmesiyle elde edilen matrah (1.700.000 – 289.000). |
| Hesaplanacak Gelir Vergisi | 425.260,33 | 1.411.000 TL matraha göre vergi tarifesinden hesaplanan vergi. |
| Vergilendirilecek Ücretin Vergi Tutarı | 256.417,40 | Vergiye tabi tutulan 1.019.915,20 TL’lik ücretin vergi tarifesindeki dilime göre hesaplanan vergi tutarı. |
| Ödenecek Gelir Vergisi | 256.417,40 | Aşan kısım üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarı ödenecektir. |
Mükellefler İçin Eylem Planı ve Gerekli Bildirimler
331 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, yeni düzenlemenin uygulanma şeklini de detaylandırmıştır. Teknokentlerde ve araştırma altyapılarında çalışan personel için her bir çalışan adına ayrı ayrı hesaplama yapılması ve bu hesaplamaların belirli bildirim formlarında gösterilmesi gerekmektedir.
- Teknoloji Geliştirme Bölgeleri için: 4691 sayılı Kanun kapsamında teşvikten yararlanan personel için hesaplama, “Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu Kapsamında Gelir Vergisi Stopajı Teşvikine İlişkin Bildirim” tablosunda gösterilecek ve bu bildirim muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ekinde ilgili vergi dairesine verilecektir.
- Araştırma Altyapıları için: 6550 sayılı Kanun kapsamında istisnadan yararlanan personel için hesaplama, “6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun Kapsamında Gelir Vergisi İstisnasına İlişkin Bildirim” tablosunda gösterilecek ve bu bildirim muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ekinde vergi dairesine sunulacaktır.
Bu bildirimlerin doğru ve zamanında yapılması, ileride yaşanabilecek vergi incelemelerinde cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için son derece önemlidir. Bu süreçlerin karmaşıklığı, teknokent ve Ar-Ge firmaları için profesyonel bir mali müşavirle çalışmayı zorunlu hale getirmektedir.
Yeni Düzenlemenin Sektöre Yansımaları ve Gelecek Etkileri
Vergi istisnalarının sınırlandırılması, teknoloji ve Ar-Ge sektöründe bazı önemli değişimlere yol açacaktır.
- İstihdam Politikaları: Yüksek maaşlı personel için teşvik avantajının azalması, şirketlerin istihdam politikalarını gözden geçirmesine neden olabilir. Bu durum, ücret paketlerinin yeniden yapılandırılmasını ve maliyet yönetimini gündeme getirecektir.
- Sektörel Rekabet: Teşviklerin azalması, özellikle yabancı yatırımcılar için Türkiye’deki Ar-Ge yatırımlarının cazibesini bir miktar azaltabilir. Ancak, Türkiye’nin yetenekli iş gücü ve diğer destek mekanizmaları bu etkiyi dengeleyebilir.
- Vergi Gelirleri Artışı: Devlet, bu düzenlemeyle birlikte teknoloji ve Ar-Ge sektöründen elde edeceği vergi gelirlerini artırmayı hedeflemektedir. Bu kaynaklar, kamu bütçesinin desteklenmesi ve ekonomik istikrarın sağlanması için kullanılabilir.
Bu tarihi değişiklikle birlikte, teknoloji ve Ar-Ge sektöründe faaliyet gösteren şirketler, vergi yükümlülüklerini daha dikkatli bir şekilde yönetmek zorundadır. Yasalara uyum sağlamak, vergi beyanlarını doğru yapmak ve profesyonel danışmanlık almak, bu sürecin başarıyla atlatılması için hayati öneme sahiptir. Bu yeni dönem, şirketlerin mali yapılarını daha şeffaf hale getirmesi ve vergi politikalarına uyum sağlaması için bir fırsat sunmaktadır.
Kaynakça
- T.C. Gelir İdaresi Başkanlığı: 331 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, 4 Eylül 2025 Tarihli ve 33007 Sayılı Resmî Gazete. (https://www.gib.gov.tr)
- T.C. Resmî Gazete: 24 Temmuz 2025 Tarihli ve 32965 Sayılı Resmî Gazete, Sayı: 7555, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve 635 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. (https://www.resmigazete.gov.tr)
- Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB): İlgili mevzuat ve sirkülerler. (https://www.turmob.org.tr)
- T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ve Ar-Ge merkezleri yönetmelikleri. (https://www.sanayi.gov.tr)
