Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 422) Neleri Değiştirdi? Satış Gelirleri ve Muhasebe Süreçleri Üzerine Tüm Detaylar

1. Tebliğin Amacı ve Kapsamı

10 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 422) ile, kamuya intikal etmiş malların – özellikle buluntu, trafikten men edilmiş ve sahibi bulunamayan araçların – satışına ilişkin idari ve muhasebe işlemleri yeniden düzenlenmiştir.

Tebliğin amacı; Hazine’ye ait taşınır malların (özellikle araçlar) satışında giderlerin hangi sınırlar dahilinde karşılanacağı, gelirlerin nasıl muhasebeleştirileceği ve bu süreçteki yasal yükümlülüklerin nasıl takip edileceğidir.

2. Hangi Mallar Kapsamda?

Tebliğde düzenlenen uygulama şu tür mallar için geçerlidir:

• Sahipsiz veya trafikten men edilmiş araçlar
• Buluntu taşınırlar
• Satış yoluyla elden çıkarılabilecek diğer taşınır mallar

3. Satış Süreci Nasıl İşliyor?

a) Malın Envantere Alınması

Taşınır mal, ilgili idare tarafından Milli Emlak’a bildirilir. Bildirim sonrası malın:

• Sahibi tespit edilmeye çalışılır.
• 5 ay içinde satışa hazırlanması gerekir.
• Satış ilanı yayımlanır, varsa ekspertiz yapılır.

b) Satış Giderlerinin Sınırları

Tebliğ ile gider kalemlerinin azami sınırları belirlenmiştir:

Bu oranların aşılması halinde, fazla tutarlar Hazine tarafından kabul edilmeyecektir.

c) Tahsilâtın Dağılımı ve Öncelik Sırası

Satıştan elde edilen gelir sırasıyla şu şekilde dağıtılır:

1. Satış ve muhafaza giderleri
2. Vergi, resim ve harçlar
3. Varsa diğer kamu alacakları
4. Mal sahibine iade (kalan varsa)

4. Sahip Bulunamazsa Ne Olur?

Satıştan sonra kalan para için:

• Mal sahibine tebligat yapılır.
• 1 ay içinde başvuru yapılmazsa, para kamu bankasında hesapta bekletilir.
• 5 yıl içinde başvuru yapılmazsa, bakiye Hazine’ye gelir kaydedilir.

5. Muhasebe Kayıtları Nasıl Yapılmalı?

Tebliğ muhasebe kayıtlarına özel hükümler getiriyor. Örnek verecek olursak;

a) Satış Anında

Borç: 100 Kasa / 102 Banka
Alacak: 600 Gelir Hesabı (Geçici)

b) Giderlerin Kaydı

Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri
Alacak: 100 Kasa / 102 Banka

c) Alacaklılara Ödeme

Borç: 600 Gelir Hesabı
Alacak: 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar
Alacak: 329 Diğer Borçlar

d) Sahibe Para Ödenmesi

Borç: 600 Gelir Hesabı
Alacak: 335 Mal Sahibi Cari Hesabı
Borç: 335 Mal Sahibi Cari Hesabı
Alacak: 100 Kasa / 102 Banka

6. Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Oranlara sadık kalınmalı: Tebliğdeki %25, %10 gibi oranlar kesin sınırdır.
• Süreler çok önemlidir: 1 aylık tebligat süresi ve 5 yıllık Hazine geliri süresi unutulmamalı.
• Belgeler düzenli arşivlenmelidir: Satış belgeleri, ilan, çekici ve otopark faturaları denetime esas teşkil eder.
• Giderler dönemsellik ilkesine göre kaydedilmelidir.

7. TÜRMOB Görüşü ve Uygulama Önerileri

TÜRMOB’un yayımladığı bilgilendirme yazısında vurgulanan ana noktalar:

• Giderlerin ve gelirlerin ayrı hesaplarda takip edilmesi gerekir.
• Tahsilât dağılımında sıralamaya dikkat edilmeli.
• Muhasebe programlarında otopark, çekici, ilan gibi gider türleri için alt hesaplar açılması önerilir.

TÜRMOB ayrıca, uygulayıcılar için kontrol listesi ve iç kontrol süreçlerinin oluşturulması gerektiğini ifade etmiştir.

8. Sonuç: Mali Disiplin ve Şeffaflık Sağlanıyor

Bu tebliğ ile birlikte kamuya ait taşınır malların değerlendirilmesinde;

• Gider disiplini sağlanmakta,
• Kamu zararı önlenmekte,
• Mal sahiplerinin hakları korunmakta,
• Muhasebe kayıtlarında standardizasyon sağlanmaktadır.

Muhasebe ofisleri, bu süreci etkin biçimde takip ederek, hem idarelere hem mükelleflere doğru danışmanlık sunabilir.

📚 Kaynakça

1. Resmî Gazete – 10 Temmuz 2025 – Sayı: 32952
   https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/07/20250710.htm
2. Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 422) – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
   https://milliemlak.csb.gov.tr/genel-tebligler-i-93113
3. TÜRMOB Resmî Sitesi
   https://www.turmob.org.tr
4. Alomaliye.com – Mevzuat Duyurusu
   https://www.alomaliye.com/2025/07/10/milli-emlak-genel-tebligi-sira-no-422/
5. İktisadi Dayanışma
   https://iktisadidayanisma.com
6. Daha fazlası için…

📌 Ek Bilgi: Satışı Yapılan Malların Hukuki Statüsü ve Vergisel Sonuçları

Milli Emlak tarafından satışı gerçekleştirilen taşınır malların hukuki statüsü, satış anına kadar “Hazine’ye ait mal” olarak değerlendirilir. Ancak satış gerçekleştiği anda bu mallar özel mülkiyete geçer. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da KDV (Katma Değer Vergisi) uygulamasıdır. Tebliğ kapsamındaki malların satışında, bazı durumlarda KDV hesaplanmazken, ticari nitelikteki taşınırlar için KDV doğabilir. Muhasebecilerin bu ayrımı iyi yapması, vergi matrahının doğru tespiti açısından kritik öneme sahiptir. Ayrıca, satış gelirinin yıl sonunda genel bütçeye aktarılması ve gelir tahminlerine etkisi de dikkatle izlenmelidir. Bu nedenle uygulayıcıların hem vergi hem de muhasebe boyutunu birlikte değerlendirmesi gerekmektedir.