muhasebe

Bina Tamirat, Tadilat, Tesisat, Güçlendirme ve Yıkım İşlerinde Asgari İşçilik Araştırmasına İlişkin SGK Genelgesi (2026/3) –

13 Ocak 2026 tarihli ve 2026/3 sayılı SGK Genelgesi, bina tamiratı, tadilatı, tesisat, güçlendirme ve yıkım işleri bakımından asgari işçilik araştırması uygulamasında uzun süredir yaşanan tereddütleri gidermek amacıyla yayımlanmıştır. Genelge, özellikle 04.02.2011 tarihli ve 2011/13 sayılı “İlişiksizlik Belgesi” konulu Genelgenin 6.8 numaralı bendine yapılan ek düzenlemelerle dikkat çekmektedir.

Bu düzenleme, uygulamada hem işverenler hem de SGK üniteleri açısından hangi hallerde asgari işçilik araştırması yapılacağı, hangi hallerde yapılmayacağı ve işyeri dosyasının kanun kapsamından çıkarılıp çıkarılamayacağı konusunda net sınırlar çizmektedir.

Aşağıda, genelgede yer alan tüm düzenlemeler ve örnekler, hiçbir kısım atlanmadan, uygulamaya etkileriyle birlikte ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

Ruhsata Tabi İşlerde İlave m² Artışı Bulunması Hali

Genelgede yapılan ilk önemli açıklama, ruhsata tabi bina tamirat, tadilat, tesisat ve güçlendirme işleri bakımından ilave metrekare (m²) artışı bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Eğer yapılan iş;

  • Ruhsata tabi ise ve
  • İlave m² artışı içeriyorsa

bu durumda 2011/13 sayılı Genelgenin 6.1 numaralı bendi doğrultusunda işlem yapılması zorunludur. Bu ifade, ilave alan yaratılması halinde işin artık basit bir tadilat olarak değil, SGK açısından inşaat niteliğinde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Dolayısıyla bu tür işlerde asgari işçilik araştırması yapılması temel kuraldır.

İlave m² Artışı Olmayan İşlerde Ön İnceleme Zorunluluğu

İlave m² artışı içermeyen bina tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işlerinde ise, asgari işçilik araştırmasına geçilmeden önce SGK ünitesince mutlaka aşağıdaki hususların tespit edilmesi gerekmektedir:

  • İşverenin defter ve belge tutmakla yükümlü olup olmadığı,
  • Yapılan işin, defter ve belge tutmakla yükümlü işverenin ticari, zirai veya mesleki faaliyetiyle ilgili olup olmadığı.

Bu iki kriter, artık asgari işçilik araştırmasının temel belirleyicisi haline getirilmiştir. Yani yalnızca yapılan işin niteliği değil, işverenin hukuki ve vergisel statüsü de değerlendirmeye alınmaktadır.

Asgari İşçilik Araştırmasının Zorunlu Olduğu Haller

Genelgeye göre aşağıda sayılan işverenler tarafından yaptırılan bina, tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işleri için asgari işçilik araştırması yapılması zorunludur:

  • Tüzel kişi işverenler,
  • İşyeri tescilinde defter tipini “Bilanço” veya “Diğer” olarak beyan eden gerçek kişi işverenler,
  • Gerçek kişi ya da şahıs şirketi ortakları tarafından, ticari, zirai veya mesleki faaliyetleriyle bağlantılı olarak yaptırılan işler.

Bu noktada önemli olan husus, işin mutlaka faaliyetle bağlantılı olmasıdır. İşverenin ticari faaliyetiyle doğrudan ilişkili olan bir bina tadilatı, ofis yenilemesi veya işyeri güçlendirmesi, artık tartışmasız şekilde asgari işçilik araştırmasına tabidir.

Asgari İşçilik Araştırması Yapılmayacak Haller

Genelge, uygulamada en çok tartışılan alanlardan biri olan asgari işçilikten muafiyet konusunu da açık biçimde düzenlemiştir.

Buna göre, aşağıda sayılan gerçek kişi işverenler, işyeri tescilinde defter tipini “Deftere Tabi Değil” olarak beyan etmeleri halinde, belirli şartlarla asgari işçilik araştırması dışında bırakılabilecektir:

  • Yalnızca ortağı veya yöneticisi olduğu sermaye şirketlerinden kaynaklı vergi mükellefiyeti bulunanlar,
  • Vergi mükellefiyeti yalnızca gayrimenkul sermaye iradı olanlar,
  • Vergi mükellefiyeti yalnızca menkul sermaye iradı olanlar,
  • Basit usulde vergi mükellefi olanlar.

Ancak bu muafiyet otomatik değildir. Aşağıdaki koşulların tamamının birlikte sağlanması gerekir:

  • İlgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla yazışma yapılarak beyanın doğrulanması,
  • İşle ilgili ihbar, şüphe veya şikâyet bulunmaması.

Bu şartlar sağlandığında, söz konusu işler işverenin ticari, zirai veya mesleki faaliyetiyle ilgili olmayan işler kapsamında değerlendirilir ve asgari işçilik araştırmasına tabi tutulmaz.

Defter Tutan Gerçek Kişilerde Özel Durum

Genelgede önemli bir başka ayrım, defter ve belge tutmakla yükümlü gerçek kişi işverenler açısından yapılmıştır.

Eğer;

  • Yapılan bina, tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme veya yıkım işi,
  • İşverenin ticari, zirai veya mesleki faaliyetiyle ilgili değilse,

bu durumda;

  • Asgari işçilik araştırması yapılmaz,
  • Ayrıca işverenin SGK’ya borcu bulunmaması,
  • İşle ilgili ihbar, şüphe veya şikâyetin olmaması şartıyla,

işyeri dosyasının kanun kapsamından çıkarılması / İZ işleminin yapılması gerekmektedir.

Bu düzenleme, özellikle şahsi konutlarda yapılan tadilatlar açısından büyük önem taşımaktadır.

Genelgede Yer Alan Örneklerin Ayrıntılı Değerlendirmesi

Örnek 1
Ticari işletme sahibi gerçek kişi olan ve araç satışı ile iştigal eden RK’nın, araç satış firmasında yapılan tadilat işi, doğrudan ticari faaliyetle bağlantılı olduğundan asgari işçilik araştırmasına tabidir.

Aynı kişinin yayla evinde yapılan tadilat işi ise;

  • Ticari faaliyetle ilgili olmadığından,
  • Kuruma borç bulunmaması,
  • İhbar, şüphe veya şikâyet olmaması şartıyla,

asgari işçilik araştırmasına tabi tutulmaz ve işyeri dosyası kanun kapsamından çıkarılır.

Örnek 2
Serbest meslek erbabı olan avukat ADK’nın;

  • Ofisinde yapılan tadilat işi, mesleki faaliyetle bağlantılı olduğundan asgari işçilik araştırmasına tabidir.
  • Kendisinin ikamet ettiği şahsi konutunda yapılan tadilat işi ise mesleki faaliyetle ilgili olmadığından, gerekli şartlar sağlanırsa asgari işçilik araştırması yapılmaz.

Bu örnekler, genelgenin uygulamadaki mantığını açık şekilde ortaya koymaktadır: işin yeri ve amacı, asgari işçilik açısından belirleyicidir.

Uygulamada Ortaya Çıkacak Sonuçlar

Bu genelge ile birlikte;

  • SGK ünitelerinin keyfi değerlendirme alanı daraltılmış,
  • Asgari işçilik araştırmasında standart kriterler getirilmiş,
  • Özellikle şahsi konut tadilatları bakımından işverenler lehine netlik sağlanmıştır,
  • Ticari faaliyetle bağlantılı işler için ise SGK denetim yetkisi güçlendirilmiştir.

Kaynakça

Daha fazlası için…

Benzer Yazılar

Scroll to Top